Carolus Fridericus Gauss
Formula:Capsa hominis Vicidata Carolus Fridericus Gauss (natus Johann Carl Friedrich Gauß die 30 Aprilis 1777; mortuus die 23 Februarii 1855) fuit mathematicus et scientiarum doctus Germanicus, qui multos progressus in multis campis effecit, inter quos theoria numerorum, statistica, explicatio mathematica (analysis), aequatio differentialis topologia, geometria differentialis, geodesia, geophysica, electrostatica, magnetismus, astronomia, optica. In statistica methodum quadratorum minimorum cognovit.
Tantopere in scientia tam prodiit ut et "princeps mathematicorum"[1] et "maximus mathematicus post antiquitatem" aliquando appellatur, atque inter computatores numeratur. Gauss unus e potentissimis mathematicis in historia, cum Archimede, Newtono, Eulero, aestimatur.[2] Dixit Gauss "Mathematica regina scientiarum est et theoria numerorum regina mathematicae est."[3]
Vita
Anni primi (1777–1798)
Carolus Fridericus Gauss Brunsvici in Ducatu Brunsvici-Wolfenbüttel, nunc parte Saxoniae Inferioris Germaniae, die 30 Aprilis anno 1777 natus est, filius parentium pauperum classis laborantium.[4] Mater quidem legere et scribere non potuit, et diem eius ortus numquam in tabulas rettulit.
Gauss, puer portentosus aestimatus, iam adolescens ingenium suum proferebat.
Anno 1799, thesem doctroralem Demonstratio nova theorematis omniem functionem algebraicam rationalem integram unius variabilis in factores reales primi vel secundi gradus resolvi posse de theoremate fundamentali algebrae publicavit.
Suum magnum opus mathematicae Disquisitiones Arithmeticae, anno 1801 editum, magnum opus astronomiae Theoria motus corporum coelestium in sectionibus conicis solem ambientium, anno 1809 editum, universe habentur .
Etiam formulam cognovit qua dies paschales in calendario determinari possunt.
Mors
Gauss senex insufficientia cordis et insomnia laboravit. Die 23 Februarii 1855 in sedi sua mortuus est.
Narratio
Cum magister discipulis imperavit summam facere omnium numerorum ab uno usque ad centum, puer statim respondit 5050 (et magistrum, qui sibi pausam speravisset, frustravit). Nam Gauss intellexit 100 plus 1 101 facere, 99 + 2 item, 98 + 3 item, et cetera, ita sequuntur usque ad 50 plus 51 = 101. Ergo quingagies 101 summa rogata esse debet quae 5050 est.[5]
Commemorationes
Post mortem suam, Georgius V Formula:Creanda pro commemorationi Caroli Friderici Gauss medaliamFormula:Dubsig ferireFormula:Dubsig iussit cum inscriptionibus GEORGIVS V REX HANNOVERAE MATHEMATICORVM PRINCIPI et ACADEMIAE SVAE GEORGIAE AVGVSTAE DECORI AETERNO.
Inter res ex Gauss appellatas sunt:
- Degaussing (Anglice), ratio campi magnetici amoti
- Gauss, crater diruptionis in Luna[6]
- 1001 Gaussia, asteroides
- Gauss, navis in expeditio Gaussiana ad Antarcticam adhibita
- Gaussberg (Germanice, 'Mons Gauss'), mons ignifer exstinctus, ab expeditione supra dicta inventus
- Schola Gaussiana, gymnasium
- Turris Gauss, turris observatoria Dransfeld in urbe Germaniae
- Gauss Haus (Germanice, 'Domus Gaussiana') in Universitate Utae
- The Gauss Building (Anglice, 'Aedificium Gaussianum'), in Universitate Idahi (Collegium Ingeniariae)
Notae
- ↑ Formula:Cite book.
- ↑ Scientific Monthly 24: 402–414.
- ↑ Wolfgang Sartorius von Waltershausen (1856, retractatus 1965), Gauss zum Gedächtniss S. Hirzel, Lipsiae 1856, p. 79.
- ↑ Formula:Cite web.
- ↑ Wolfgang Sartorius von Waltershausen (1856, retractatus 1965), Gauss zum Gedächtniss S. Hirzel, Lipsiae 1856, p. 12–13.
- ↑ L. E. Andersson et E. A Whitaker, NASA Catalogue of Lunar Nomenclature, NASA RP-1097 (1982).
Opera
- 1799: Formula:Cite book Librum originale (Thesis doctoralis)
- 1816: Formula:Cite journal
- 1816: Formula:Cite journal
- 1801: Formula:Cite book
- 1808: Formula:Cite journal
- 1809: Formula:Cite book
- 1811: Formula:Cite journal
- 1811: Formula:Cite journal
- 1812: Formula:Cite journal
- 1815: Formula:Cite journal
- 1818: Formula:Cite journal
- 1821: Formula:Cite journal
- 1823: Formula:Cite journal
- 1828: Formula:Cite journal
- 1827: Formula:Cite journal
- 1828: Formula:Cite journal
- 1832: Formula:Cite journal
- 1845: Formula:Cite journal
- 1847: Formula:Cite journal
- 2005: Formula:Cite book (collectio notarum in lingua Latina)
-
Disquisitiones arithmeticae (1801) -
Theorematis Arithmetici Demonstratio Nova (1808) -
Theoria Motus Corporum Coelestium in sectionibus conicis solem ambientium (1809) -
Intensitas vis Magneticae Terrestris ad Mensuram Absolutam Revocata (1840)
Bibliographia
- Biermann, Kurt-R., ed. 1990. Gauß in Gesprächen und Briefen. Urania Verlag und Beck Verlag.
- Bühler, Walter Kaufmann. 1987. Gauß: eine biographische Studie. Springer-Verlag.
- Formula:Cite book
- Formula:Cite book
- Formula:Cite book
- Formula:Cite book
- Formula:Cite book
Fabula
Nexus interni
Nexus externi
- Biographia apud www.corrosion-doctors.orgFormula:Ling
- Biographia apud fermatslasttheorem.blogspot.com
- Chronologia apud www.fh-augsburg.de Formula:Ling
- Gauss et sui liberi apud www.gausschildren.org
- "English translation of Waltershausen's 1862 biography," apud books.google.com
- "Gauss: mathematician of the millennium," a Jürgen Schmidhuber, apud www.idsia.ch
- Imago Gaussiana in "10 Deutsche Mark banknote," apud www-personal.umich.edu
- Laudatio apud adsabs.harvard.edu (MNRAS 16(1856):80)
- Carl Friedrich Gauss apud Wikiquote
- Opera omnia apud www-gdz.sub.uni-goettingen.de
- "Carl Friedrich Gauss" in serie A Brief History of Mathematics, apud www.bbc.co.uk (BBC 4)