Fontem paginae Leonhardus Eulerus inspicere

[[Fasciculus:Leonhard Euler.jpg|thumb|Leonhardum Eulerum pinxit [[Iacobus Emanuelis Handmann]].]]
[[Fasciculus:Euler Grave at Alexander Nevsky Monastry.jpg|thumb|Sepulcrum Euleri Petropoli apud [[Monasterium Alexandri Nevensis]].]]
'''Leonhardus Eulerus''' ([[Theodisce]] ''Leonhard Euler''; natus [[Basilea]]e die [[15 Aprilis]] [[1707]], mortuus [[Petropolis|Petropoli]] die [[18 Septembris]] [[1783]]) fuit [[mathematicus]], [[physicus]], [[astronomus]]que [[Helvetia|Helveticus]] qui multas [[res]] magni momenti, praesertim in [[calculus infinitesimalis|calculo infinitesimali]], [[theoria graphorum]],{{convertimus}} [[topologia]], atque [[theoria numerorum]], invenit. Multas appellationes notationesque introduxit, ut notionem [[functio]]nis mathematicae, quae etiamnunc, praecipue in [[analysis mathematica|analysi]], adhibentur. Etiam inventiones in [[mechanica]], [[dynamica fluidorum]], [[optica]], [[astronomia]], atque [[theoria musicae]] fecit.

Maiorem vitae adultae partem [[Petropolis|Petropoli]] in [[imperium Russicum|imperio Russico]] et [[Berolinum|Berolini]] in [[Prussia]] vixit.

Euler unus ex insignissimis fecundissimisque mathematicis omnium temporum habetur. Traditur [[Petrus Simon Laplace]] de eo dixisse, "Lisez Euler, lisez Euler, c'est notre maître à tous" (Legite Eulerum, legite Eulerum, qui est omnium nostrum magister).<ref>Gugliemo Libri , iudicium libri "Correspondance mathématique et physique de quelques célèbres géomètres du XVIIIe siècle, … ", ''Journal des savants'' (mensis Ianuarii 1846), [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k57253t/f52.image.langEN p. 51].</ref>

== Vita ==
Eulerus [[Basilia (urbs)|Basiliae]] filius pastoris Pauli Euleri (1670–1745) natus est. Studia in [[Universitas Basiliensis|universitate]] natalis civitatis apud [[Iohannes Bernoullius|Ioannem Bernoullii]] exercuit, et se summi mathematici ingenii praebuit. [[Daniel Bernoullius|Danielo Bernoullii]]<ref>Moritz Cantor: ''Bernoulli, Daniel''. In: ''Allgemeine Deutsche Biographie (ADB)''. t. 2 (Lipsiae: Duncker & Humblot, 1875), 478–80.</ref> favente ab anno [[1727]] [[Petropolis|Petropoli]] in [[Academia Scientiarum Petropolitana|Academia Scientiarum Caesarea]] laborabat, anno [[1726]] adiunctus et anno [[1731]] professor eius factus. A rege [[Fridericus II (rex Borussiae)|Friderico Magno]] anno [[1741]] in [[Academia Scientiarum Borussica|Academiam Borussicam]] vocatus, [[Berolinum]] venit (in Academia Petropolitana tamen ut socius honoratus mansit). 

Ab anno [[1766]], ab [[imperatores Russiae|imperatrice]] [[Catharina II (imperatrix Russiae)|Catharina II]] invitatus, iterumque Petropoli docuit. [[Caecitas|Caecitate]] affectus ultimis decem et septem vitae suae annis maximam sui operis partem Petropoli composuit. Iam Academiarum Petropolitanae, Borussicae, Turinensis, Olisiponensis, Basiliensis et [[Academia Scientiarum Francica|Francicae]] socius, anno [[1782]] etiam sodalis [[Academia Artis et Scientiarum Civitatum Foederatarum|Academiae Artis et Scientiarum Civitatum Foederatarum]] electus est. Anno sequente, [[haemorrhagia]]e intracerebralis causa mortuus, in [[sepulcretum|sepulcreto]] [[lutheranismus|lutheranico]] Smolenscensi Petropoli sepultus est, sed anno [[1957]] cadaver ad [[necropolis|necropolim]] saeculi XVIII prope [[monasterium]] [[Alexander Nevensis|Alexandri Nevensis]] eodem urbe motus est.

== Adeptiones scientificae ==
Fecundissimus fuit: scripta eius conlecta in septuaginta quinque voluminibus sunt. In analysi argumentis confirmavit omnes simplicis analyseos functiones functioni [[functio_exponentialis|exponentialis]] mutationes aut [[polynomium|polynomiales]] functiones esse. Hoc significatum est in formula:

:<math> e^{i \theta} = \cos\theta + i\sin\theta \,.</math>

Prompta consecutio [[Euleri identitas]]:<ref>Hanc formulam [[Ricardus Feynman]] "maximam formulam in mathematica" appellavit.<!--Fons?--></ref>

:<math>e^{i \pi} = -1</math>

Quantitatibus constantibus duabus nomen Euleri insunt:
* [[Numerus e|Numerus Eulerianus <math>e</math>]] = 2,718281828459045...
* [[Constans Euler-Mascheroni|Constans Euler-Mascheroni <math>\gamma</math>]] = 0,5772156649...

== Opera ==
Dicitur Eulerus in [[historia scientiae|historia scientiarum]] inter maximos mathematicos fuisse, primus [[functio]]nis verbo ut significaret [[mathematica]]m locutionem velut ''y = F(x)'' usus etiamque primus methodum [[analysis|analyseos]] in scientia [[physica]]e adhibitans.<ref>Ernst Hairer, ''Analysis by Its History'' (Novi Eboraci: Springer, 1996, ISBN 0387945512); Ioannes Dieudonné, ''Foundations of Modern Analysis'' (Academic Press, 1968, ISBN 0-12-215530-0).</ref>

Opera collecta eius inter sexaginta et octoginta volumina in quarto ligata complent, hoc est plus quam opera ullius alius mathematici.<ref>Finkel, B. F. (1897). "Biography—Leonard Euler," ''The American Mathematical Monthly'' 4 (12): 297–302. [[doi:10.2307/2968971]]. JSTOR 2968971.</ref> Summa operum Leonhardi Euleri cura [[Commissio Euleriana|commissionis Eulerianae]] apud [[casa editoria|casam editoriam]] [[Springer (casa editoria)|Birkhaeuser]] Basileae edita est.

=== Introductio in analysin infinitorum ===
Opus hoc iam in praefatione exemplo Euleri facultatum bene docendi ostendit, quasi consilio generaliter valido: "Saepe numero animadverti, maximam difficultatum partem, quas Matheseos cultores in addiscenda analysi infinitorum offendere solent, inde oriri, quod, Algebra ''communi vix apprehensa, animum ad illam sublimiorem artem'' appellant: ''quo fit'', ut non solum quasi in limine subsistant, sed etiam ''perversas ideas'' illius infiniti, cuius notio in subsidium vocatur, ''sibi forment''." Dein explicavit divisionem in libros duos, primus ad meram analysin respiciens, secundus ad Geometriam et analysin infinitorum.

{{NexInt}}
{{div col|2}}
* [[Euleri formula]]
* [[Nicolaus Fuss maior]]
* [[Iter equitis]]
* [[Numerus Euleri]]
* [[Numerus primus]]
* [[Problema Regiomontanum de septem pontibus]]
* [[Proprietas Eulerana]]
* [[Quantitas imaginaria]]
* [[Topologia algebraica]]
* [[2002 Euler]]
{{div col end}}

== Notae ==
<references/>

== Bibliographia ==
=== Monographiae ===
* Biegel, Gerd, et al., eds. [[2008]]. ''Leonhard Euler. 1707–1783. Mathematiker – Mechaniker – Physiker.'' Braunschweig. Disquisitiones historiae scientiarum 3.
* Bogoljubow, Nikolai Nikolajewitsch, Gleb K. Michailow, et Adolf Juschkewitsch. [[2008]]. ''Euler and modern science.'' Mathematical Association of America.
* Bradley, Robert E., et C. Edward Sandifer, eds. [[2007]]. ''Leonhard Euler: Life, Work and Legacy.'' [[Elsevier (casa editoria)|Elsevier]].
* Bredekamp, Horst, et Wladimir Velminski, eds. [[2010]]. ''Mathesis & Graphe: Leonhard Euler und die Entfaltung der Wissensysteme.'' Berolini: Akademie-Verlag. ISBN 978-3-05-004566-5.
* Debnath, Lokenath. [[2010]]. ''The legacy of Leonhard Euler: A tricentennial tribute.'' Londinii: Imperial College Press.
* Eneström, Gustaf. [[19109]]. ''Verzeichnis der Schriften Leonhard Eulers.'' Lipsiae: Ergänzungsband 4 zum Jahresbericht der DMV. B. G. Teubner.
* ''Leonhard Euler 1707–1783. Beiträge zu Leben und Werk. Gedenkband des Kantons Basel-Stadt.'' Birkhäuser, Basel 1983, ISBN 3-7643-1343-9.
* Fellmann, Emil. [[1995]]. ''Leonhard Euler.'' Reinbek: Rowohlt. ISBN 3-499-50387-5.
* Frei, Günther. [[2007]]. "Zahlentheorie, Analysis und vieles mehr: Die Bedeutung von Leonhard Euler für die heutige Zeit." ''Naturwissenschaftliche Rundschau'' 60 (12): 629–35.
* Hascher, Xavier, et Athanase Papadopoulos, edes. [[2015]]. '' Leonhard Euler: Mathématicien, physicien et théoricien de la musique.'' Lutetiae: CNRS Editions. ISBN 978-2-271-08331-9.
* Sandifer, C. Edward. [[2007]]. ''How Euler did it.'' Mathematical Association of America.
* Spiess, Otto. [[1929]]. ''Leonhard Euler: Ein Beitrag zur Geistesgeschichte des 18. Jahrhunderts.'' Frauenfeld.
* Stieda, Wilhelm. [[1931]]. ''Die Übersiedlung Leonhard Eulers von Berlin nach St. Petersburg.'' Lipsiae: Hirzel.
* Suisky, Dieter. [[2009]]. ''Euler as physicist.'' Berolini: Springer.
* Tent, Margaret B. W. [[2009]]. ''Leonhard Euler and the Bernoullis: Mathematicians from Basel.'' ISBN 978-1-56881-464-3.
* Thiele, Rüdiger. [[1982]]. ''Leonhard Euler.'' Lipsiae: B. G. Teubner. ISBN 3-322-00576-3.
* Thiele, Rüdiger. [[2005]]. ''The Mathematics and Science of Leonhard Euler (1707–1783).'' Cap. 5 in  ''Mathematics and the Historian’s Craft,'' ed. Glen van Brummelen et Michael Kinyon, 81–140. Novi Eboraci: Springer. ISBN 978-0-387-25284-1.
* Varadarajan, V. S. [[2006]]. ''Euler through time: A new look at old themes.'' American Mathematical Society.
* Velminski, Wladimir, ed. [[2009]]. ''Leonhard Euler: Die Geburt der Graphentheorie.'' Berolini: Kulturverlag Kadmos. ISBN 3-86599-056-8.
* Weil, André. [[1992]]. ''Zahlentheorie: ein Gang durch die Geschichte von Hammurabi zu Legendre.'' Birkhäuser.
* Wolf, Rudolf. [[1862]]. ''Leonhard Euler von Basel.'' In ''Biographien zur Kulturgeschichte der Schweiz: Vierter Cyclus.,' 87–134. Turici: Orell Füssli. 

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Leonhard Euler|Leonhardus Eulerus}}
{{Fontes biographici}}
* [http://www.eulerarchive.org Euleri archivum]
* [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k33510 "Introductio in analysin infinitorum"].
* [http://docnum.u-strasbg.fr/cdm/ref/collection/coll7/id/66161 "Institutiones calculi differentialis"]{{Nexus deficit|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6953p "Commentationes Arithmeticae collectae"]
* [https://books.google.fr/books?id=_DoxnO45HzoC "Institutionum calculi integralis. - Volumen primum"]
* [https://books.google.fr/books?id=HKQe3IHCGIcC "Institutionum calculi integralis. - Volumen secundum"] 
* [https://books.google.fr/books?id=HKQe3IHCGIcC "Institutionum calculi integralis. - Volumen tertium"] 
* [https://books.google.com/books?id=fLNBAQAAMAAJ "Institutionum calculi integralis. - Volumen quartum"] 
* [https://books.google.fr/books?id=M4MyAQAAMAAJ "Opera postuma mathematica et physica, anno MDCCCXLIV detecta. - Volumen primum"]
* [https://books.google.fr/books?id=i5pGAAAAcAAJ "Opera postuma mathematica et physica: anno MDCCCXLIV detecta. - Volumen secundum"]
* [http://eulerarchive.maa.org//docs/originals/E053.pdf Solutio problematis ad geometriam situs pertinentis auctore Leonhardo Eulero]
* {{LHH|18751}}

{{Lifetime|1707|1783|Eulerus, Leonhardus}}
[[Categoria:Alumni Universitatis Basiliensis]]
[[Categoria:Astronomi Germaniae]]
[[Categoria:Astronomi Helvetiae]]
[[Categoria:Astronomi Russiae]]
[[Categoria:Auctores Latini recentiores]]
[[Categoria:Leonhardus Eulerus| ]]
[[Categoria:Incolae Basileae]]
[[Categoria:Incolae Imperii Russici]]
[[Categoria:Incolae Petropolis]]
[[Categoria:Mathematici Germaniae]]
[[Categoria:Mathematici Helvetiae]]
[[Categoria:Mathematici Russiae]]
[[Categoria:Physici Helvetiae]]
[[Categoria:Professores Universitatis Petropolitanae]]
[[Categoria:Socii Academiae Artium et Scientiarum Americanae]]
[[Categoria:Socii Academiae Scientiarum Borussicae]]
[[Categoria:Socii Academiae Scientiarum Francicae]]
[[Categoria:Socii Academiae Scientiarum Russicae]]
[[Categoria:Socii Regalis Societatis Londiniensis]]
[[Categoria:Sodales Academiae Regiae Scientiarum Suecicae]]
{{1000 paginae}}
{{Myrias|Homines}}