Fontem paginae Bomba atomica inspicere

{{FA stella}}
{{Latinitas|-2}}
[[Fasciculus:Castle_Bravo_Blast.jpg|thumb|right|260px|[[Pinus atomica]].]]
[[Fasciculus:Victim of Atomic Bomb 003.jpg|thumb|right|260px|[[Hibakusha|Victima bombae atomicae]] in [[Hiroshima]] anno 1945.]]
'''Bomba atomica''' seu '''[[pyrobolus]] atomicus''' est genus [[arma|armorum]] quod [[vis|vim]] exitiosam ex [[reactio nuclearis|reactionibus nuclearibus]] trahit, aut [[fissio nuclearis|fissione]], aut mixtura fissionis et [[fusio nuclearis|fusionis]]. Ambo reactiones vastas [[energia]]e summas ex parvis rerum corporearum summis liberant. Primum bombae fissionis ("atomicae") examen eandem energiae summam circa 20&thinsp;000 [[vis pro TNT|tonnis TNT]]{{dubsig}}<!--TNT equivalent--> liberavit; primum examen bombae thermonuclearis ("[[hydrogenium|hydrogenii]]") eandem energiae summam circa 10&thinsp;000&thinsp;000 tonnis{{dubsig}} TNT liberavit.<ref>Vide [[Trinitas (examen nucleare)]] et [[Ivy Mike]].</ref>

Hodierna bomba thermonuclearis vix plus quam mille kilogrammatum ponderis diruptionem similem detonationis plus quam billiona{{dubsig}} kilogrammatum quotidianarum rerum diruptivarum<!--conventional high explosive--> efficere potest.<ref>Imprimis CFA [[bomba nuclearis B83]], quae exitum ad 1.2 [[vis pro TNT|megatonnas]]{{dubsig}} habet.</ref> Tantum ergo una parva machina nuclearis—non maior quam bomba usitata—totam [[urbs|urbem]] magnam diruptione,<!--blast--> [[ignis|igni]], [[radioactivitas|radiatione]] devastare potest. Arma nuclearia putantur [[arma magni interitus]], et post eorum inventionem [[proliferatio nuclearis|eorum usus moderatioque]] fuerunt maius propositum rationis [[relationes internationales|relationum internationalium]] gerendarum.

In historia bellica, solum duo arma nuclearia in proelio detonata sunt, ambo ad finem [[secundum bellum mundanum|secundi belli mundani]]. Prima matutino tempore [[6 Augusti]] [[1945]] detonata est, cum [[Civitates Foederatae]] machinam [[uranium|uranii]] generis sclopeti, notis<!--in code--> appellatam Puellum ([[Anglice]] ''Little Boy''), in [[Hirosima]]m urbem [[Iaponia|Iaponiensem]] demitteret; detonata est altera tres dies post, cum Civitates Foederatae machinam [[plutonium|plutonii]] generis implosionis, notis appellatam Obesum ([[Anglice]] ''Fat Man''), in urbem [[Nagasacium (urbs)|Nagasacium]] demitteret. Hae [[bombardationes]]{{dubsig}} vulneribus in detonatione sustentis circa 80&thinsp;000 hominum (plurimos "paganos" confestim necaverunt. Saecularium [[radiatio ionizans|radiationis ionizantis]] acutique [[morbus radiationis|morbi radiationis]], sicut [[leuchaemia]] effectuum causa, summa necum computatio circa 120 000 aestimatur. Usus horum armorum manet [[Disputatio de bombardatione Hirosimae et Nagasacii|controversus]] apud [[humanitarium belli ius]].

Bello mundano secundo finito, nulla bomba atomica contra urbem ullam denuo usurpata est, sed plus quam duo milia bombarum detonata sunt, ut ea [[examen nucleare|explorarentur]] et spectarentur. [[Index civitatum quae arma nuclearia habent|Nonnullae civitates]] talia arma possederunt vel fortasse ea petunt. Solae civitates notae ob detonationem armorum nuclearium et quae ea possidere confitentur sunt (ordine temporis) [[Civitates Foederatae et arma magni interitus|Civitates Foederatae]], [[Unio Sovietica]] (a [[Russia et arma magni interitus|Russia]] substituta), [[Britanniarum Regnum et arma magni interitus|Britanniarum Regnum]], [[Francia et arma magni interitus|Francia]], [[Res Publica Popularis Sinarum et arma magni interitus|Res Publica Popularis Sinarum]], [[India et arma magni interitus|India]], [[Pakistania et arma magni interitus|Pakistania]], et [[Corea Septentrionalis et arma magni interitus|Corea Septentrionalis]]. Praeterea, [[Israel et arma magni interitus|Israel]] arma magni interitus possidere late habetur, quamquam dictam possessionem non confitetur.<ref name="nuclearweapons1">{{cite web|url=http://www.fas.org/programs/ssp/nukes/nuclearweapons/nukestatus.html |title=Federation of American Scientists: Status of World Nuclear Forces |publisher=Fas.org |date= |accessdate=2010-01-12}}</ref>

Huius temporis civitates, praecipue [[Civitates Foederatae]], [[computatrum|computatris]] eruptionis atomicae [[simulatio computatralis|simulandae]] gratia optime adhibentur.

== Historia ==
[[Fasciculus:JROppenheimer-LosAlamos.jpg|thumb|150px|left|J. [[Robertus Oppenheimer]]]]
Bombae atomicae primae a Civitatibus Foederatis Americae [[susceptus Manhattensis|susceptu Manhattensi]] anno [[1945]] confectae sunt, quo [[Scientia (ratio)|scientiarum]] homines praecipue [[physicus|physici]] ex nationibus diversis et a [[Robertus Oppenheimer|J. Roberto Oppenheimer]] ducti in [[Novum Mexicum|Novi Mexici]] [[desertus|deserto]] ad bombam atomicam fabricandam priusquam [[Hitler]] eam obtineret congregati sunt. Post annos nonnullos, difficiles computationes experimentaque faciendo physici die [[16 Iulii]] [[1945]] primam bombam atomicam magno cum fragore in deserto prosperi ruperunt.
Cum [[Germania]] ex bello mundano secundo iam exiisset et [[Iaponia]] in deditionem nondum venisset duae bombae atomicae super urbes Iaponiae iactae sunt, et paulo post dies [[secundum bellum mundanum]] ad finem pervenit. [[Helvetia]] et [[Iohannes Rawls]] usum bombae atomicae anno 1945 condemnaverunt ut violationem [[ius inter civitates et gentes|iuris internationali]]<nowiki/>s.

Dum [[pacifismus|motus ad pacem]] contra bombam atomicam et probationem bombae (exempli gratia, ''[[Castle Bravo]]'') a scientista, sicut [[Linus Pauling]] et [[Andreas Sacharov]] et civilibus aggravavit, [[Consociatio Nationum]] Pactionem de Prohibitione Absoluta Probatione Bombae Atomica anno 1996 declaravit. Etiam [[Consilium Pacis Mundi]] et [[Medici omnium gentium bello nucleari obstantes]] bellos ac bombas atomicas abrogare postulat.

== Physica Bombae Atomicae ==
[[Fasciculus:Einstein oppenheimer.jpg|thumb|upright=.7|[[Einstein]] et Oppenheimer.]]
=== Energia aequalis massae ===
Anno [[1905]], [[Albertus Einstein|Einstein]] notissimam formulam scripsit, quae [[energia]]m (E) [[massa]]e (m) tribuit,
:[[E=mc²]]
unde ''c'' [[celeritas luminis|celeritatem luminis]] denotavit. Cum celeritas luminis sit magna, manifestum est exiguam massam in permagnam energiam vertere, quod parva computatione probatur. Si 1 [[gramma]] materiae omnino in energiam vertatur, tunc energia erit circum
:<math> 9\cdot 10^{13}</math><br />
joules, quae unam lampadam 100 [[wattium|wattii]]{{dubsig}} excitare per 29 000 fere annos potest. Qua de causa, bombae atomicae massam in energiam magnam convertunt ut urbes plene vastare possit. 

Verumtamen [[energia nuclearis]] non solum est bellicis rebus utilis, sed etiam pacificis--id est pro hominum societatibus energia generanda, inprimis in [[ergasterium atomicum|fabricis nuclearibus]] multis per totum orbem terrarum dispersis.

=== Fissio nucleorum atomorum ===
Obtinendae energiae gratia bombae atomicae atomos magnos, ut [[uranium]]-235 aut [[plutonium]]-239, findunt secundum ''reactionis in catena'' praeceptos, sicut patet in figura. Cum [[neutron]]es ''celeres'' nucleum atomi Uranii-235 percutiunt, hanc reactionem inducunt
:<math> U^{235}_{92} +n^1_0 \rightarrow Ba^{140}_{56} + K^{94}_{36} + 2n^1_0 +</math>'''energia'''
unde energia est circa 200 MeV sive <math>3,2\cdot 10^{-11}</math> Joules. 
Si duo resultantes neutrones duos alios uranii-235 nucleos percutiant et eandem reactionem inducant, sic ad infinitum (theoretice) tunc ''reactio in catena'' fiat et energia quam plurima liberetur. Bomba atomica est machina capax reactionis in catena per sufficiens tempus sustinendi usque ad energias maximas uno tenore liberare.

== Quomodo bombam atomicam conficere (rustice explanatum) ==

=== Uranii-235 amplificatio ===
Solum [[isotopus]] [[uranium]]-235 est fissilis, praeterea difficile inventu est quia proportio Uranii-235 in natura exstat circa 0.71% dum Uranium-238 habet 99.29% et non est fissilis. Ergo ad bombam atomicam conficiendam primum necesse est multitudinem uranii-235 habere, quod ex evulsione uranii-238 in artibus proportionis uranii-235 amplificationis fit, quod magnam [[technologia]]m requirit ideo civitates paucae uranium-235 obtinere consequuntur.

=== Massa critica ===
[[Neutron]]es nonnulli ex nucleari reactione resultantes alios nucleos non percutiunt nisi est massa uranii sufficiens magna ut omnes neutrones nucleos atomicos alios findant et reactio in catena tunc effici possit. Massa haec vocatur ''massa critica'' et circa 50 [[chiliogramma|Kg]] est (Uranium-235 in forma sphaerae). Notum autem est huius massae magnitudinem usque ad 15 Kg minui posse si Uranium a tegumento [[neutron]]ium reflectendorum capace sit indutum.

=== Bombae atomicae fabricatio ===
[[Fasciculus:Gun-type_Nuclear_weapon.png|thumb|Bomba atomica]]
Post uranii-235 amplificationem et massae criticae adeptionem necesse est massam criticam segregare in partes subcriticas, et eas iterum coniungere tantummodum quando bomba atomica magno cum fragore rumpere debet. Ad hoc faciendum massae subcriticae disiunctae intus bombam ponuntur in partes duas distantes, quemadmodum videtur in figura II. Tunc, cum oportet bombam quam maximo vigore rumpere, parvum diruptivum ex [[TNT]] factum facit duas partes in se mutuo coniungere et massam criticam formare, quae, si [[neutron]]es multi sunt (methodum ad neutrones obtinendos non hic exponetur), brevissimo tempore ad ultimum rumpit et energiam magnam liberat.
 
Initium diruptionis huius bombae fulmen soli maxime clarius est. Fulmen in bullam igni mutatur. Magnitudo bullae nonnulla centum passuum est. [[Calor]] in medio bullae ignis solis medii calorem bis aut magis excedit. Hoc ingente calore aer bullam circumferens brevissime tempore expanditur. Calor bullae roburque expansionis aeris unius bombae totam urbem annihilare possunt.

== Civitates sui iuris bombas atomicas habentes ==
Hae sunt civitates quae bombas habent atomicas:

{| class="wikitable"
! Civitas                         !! Numerus
|-
| [[Civitates Foederatae Americae]]   || 10&thinsp;240
|-
| [[Russia]]                    || 27&thinsp;000
|-
| [[Francia]]                   || 348–350
|-
| [[Britanniarum Regnum]]       || 185–200
|-
| [[Res Publica Popularis Sinarum]] || 400–600
|-
| [[India]]                     || 30–35
|-
| [[Pakistania]]                || 24–48
|-
| [[Israel (civitas)|Israel]] (suspicata) || 75–200
|}

{{NexInt}}
{{div col|2}}
* [[Arma nuclearia]]
* [[Aestas nuclearis]]
* [[Bomba hydrogenica]]
* [[Exarmatio nuclearis]]
* [[Fissio nuclearis]]
* [[Fusio nuclearis]]
* [[Radioactivitas]]
* [[Henricus Fermi]]
* [[Hibakusha]]
* [[Hiems nuclearis]]
* [[ICBM]]
* [[Ricardus Feynman]]
* [[Tractatus de viribus nuclearibus coniectuum intermediorum]]
{{div col end}}

== Notae ==
<references/>

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Nuclear bombs|bombas atomicas}}
* [http://www.nti.org/e_research/cnwm/overview/technical2.asp Plura de bomba atomica]
* [https://web.archive.org/web/20070930221007/http://www.radiobremen.de/nachrichten/latein/index.php3?sendedatum=2006-11-01 [[Radio Bremen]] mense Octobri 2006: "Bomba atomica Coreae Septentrionalis"]

[[Categoria:Arma nociva]]
[[Categoria:Bombae]]
[[Categoria:Radioactivitas]]
[[Categoria:Paginae mensis]]