Fontem paginae Aqua inspicere

{{Latinitas|-2}}
[[Fasciculus:Electric water valve water effect.jpg|thumb|Aqua roris liquidi, status naturalis suus.]]
[[Fasciculus:The Earth seen from Apollo 17.jpg|thumb|[[Tellus]] [[planeta]] ex [[Apollo 17]] visa, cum multitudine magna sua aquae.]]
'''Aqua,''' [[chemia|chemice]] '''[[oxidum]] [[hydrogenium|hydrogenii]]''' et '''[[hydrogenium oxydatum]]''' rite appellata, est [[compositum chemicum]] cuius [[formula chemica]] est '''H<sub>2</sub>O.''' [[Propretates aquae|Molecula aquae]] ex [[unus|singulo]] [[oxygenium|oxygenii]] et [[duo|binis]] [[atomus|atomis]] [[hydrogenium|hydrogenii]] a [[vinculum covalens|vinculis covalentibus]] coniunctis constat. Aqua in [[temperatura et pressio ambiens normativae|temperatura et pressione ambientibus normativis]]<!--standard ambient temperature and pressure--> est [[liquidum]] (aqua sensu stricto), sed in [[Tellus|Tellure]] saepe coexsistit cum [[glacies|glacie]] (suo statu [[solidum|solido]]) et [[vapor aquosus|vapore aquoso]] vel [[vapor]]e (suo statu [[gas]]eoso). Aqua etiam habere potest statum [[crystallum liquidum]] prope [[superficies|superficiebus]] [[hydrophilia|hydrophilis]]{{dubsig}}.<ref>{{Cite journal|last=Henniker|first=J. C.|title=The Depth of the Surface Zone of a Liquid|year=[[1949]]|publisher=[[Reviews of Modern Physics]]|doi=10.1103/RevModPhys.21.322|journal=Reviews of Modern Physics|volume=21|issue=2|pages=322–341}}.</ref><ref>{{cite web|url=http://faculty.washington.edu/ghp/researcthemes/water-science|title=Water Science|author=Pollack, Gerald|publisher=[[Universitas Vasingtoniae]], Pollack Laboratory|accessdate=[[5 Februarii]] [[2011]]|quote=Water has three phases—gas, liquid, and solid; but recent findings from our laboratory imply the presence of a surprisingly extensive fourth phase that occurs at interfaces.}}</ref>

Aqua nec [[odor]]em nec [[sapor (sensus)|saporem]] habet; [[color]] vero est [[caeruleus]] pallidus, quem adspici potest [[magnitudo|magnitudinibus]] altis aquae velut in [[mare|mari]]. Ad aquam obtinendam [[chemica|chemice]] puram, necesse est agere variis technicis [[physica|physicis]] purgationis quoniam aqua in se substantias plurimas, immo [[gasium|gasia]], solvere potest.

Tegit ultra duas partes [[tellus (planeta)|telluris]] aqua, et aqua est dimidium [[massa]]e [[corpus|corporum]] [[animal]]ium. In Tellure abundans, aqua plane substantia ubicumque in [[biosphaera]] invenitur (quamquam solum 0.022 centesimas [[massa]]e designat). Basis et fundamentum [[vita]]e est aqua, absque ea neque [[homo|homines]] neque [[animal]]ia neque [[planta]]e vivere possunt. Aqua etiam est basis liquorum plurimorum.

Aqua liquida in [[mare|maribus]], [[flumen|fluminibus]], [[lacus|lacubus]], et aliis locis reperitur. In statu solido [[nix|nivem]] aut [[glacies|glaciem]] efficit cum temperatura sub 0° C sit; quod fit, exempli gratia, [[hiems|tempore hiberno]] vel in culminibus [[mons|montium]] altissimorum. In modo autem gasii invenitur in [[atmosphaera]] terrestri in formis [[vapor]]is aut [[nubes|nubium]] in [[caelum|caelo]] formatis.

[[Fasciculus:3D model hydrogen bonds in water.svg|thumb|[[Molecula]]e aquae inter se quam facillime coniunguntur.]]

Etiam aqua in [[lagoena|lagoená]] usu [[potio]]nis emere potes. Etiam [[aqua carbonata]] venditur.

== Propria physica aquae ==
[[Fasciculus:Iceberg_with_hole_near_Sandersons_Hope_2007-07-28_2.jpg|thumb|Aqua in statibus tribus: fluente (aqua in [[mare|mari]]), firmo ([[glacies|glacie]] in [[mons glacialis|monte glaciali]]), et gasiforme ([[vapor]]e in [[nubes|nubibus]]).]]
* [[Punctum ebullitionis]] eius est 373 K (100&nbsp;°C) cum [[pressus|pressu]] 1 atm.
* [[Punctum fusionis]] eius est 273 K (0&nbsp;°C) cum pressu 1 atm.
* Aqua pura [[fluxus oneris electrici|fluxum electricum]] conducere vix potest.
* Liquor est inodorus atque insipidus. Haec sunt propria organoleptica{{dubsig}} eius.
* Exstare potest tribus modis, hi sunt: solidum, liquidum, gas.
* Densitas est 1 g/cm3 cum pressu 1 atm. Id est, in quoque [[centimetrum|centimetro]] [[cubus|cubico]] aquae, est ipsius [[grammum]].
* Duos meniscos format: aliud concavum, aliud convexum.
* Tensionem superficialem habet.
* [[Capillaritas|Capillaritatem]] possidet, id est, proprietas ascendendi vel descendendi huius liquoris in tubis capillaribus.
* Potestas eius [[calor]]ifica maior aliis liquoribus.

== Propria chemica ==
Valde prior est quoniam plerique processorum chemicorum naturalium accidunt inter substantias in aqua dissolutas. Aqua enim est dissoluens universalis, quia omnes substantiae quodam modo solubiles sunt in ea.
# Neque [[acidum]] neque [[basis (chemica)|basis]] est
# [[Sal]]ibus hydrata cum illis formatur
# Cum oxidis [[metallum|metallorum]] acida formatur
# [[Catalizator]] multis actionibus chemicis est

== Dissociatio aquae ==
Dissociatio aquae est reactio equilibralis. Aqua dissociatur in [[ion]]ta [[hydronium]] et [[hydroxidum]]. 

<math>2 H_2O ~^\rightharpoonup_\leftharpoondown~ H_3O^+ + OH^-</math>

Equilibrium maxime ad sinistram.

== Distributio mundo ==
In [[Tellus (planeta)|Tellure]] circiter 1&nbsp;360&nbsp;000&nbsp;000 km³ aquae est distributa sic:

* 1&nbsp;320&nbsp;000&nbsp;000 km³ (97%) sunt [[aqua marina|aquae marinae]]
* 40&nbsp;000&nbsp;000 km³ (3%) sunt [[aqua dulcis|aquae dulcis]].
** 25&nbsp;000&nbsp;000 km³ (1,8%) ut [[glacies]].
** 13&nbsp;000&nbsp;000 km³ (0,96%) in [[subterraneum|subterraneis]]
** 250&nbsp;000 km³ (0,02%) in lacubus et [[flumen|fluminibus]]
** 13&nbsp;000 km³ (0,001%) in [[atmosphaera]] ut [[vapor aquae]]

== Aqua in litteris ==
[[Pindarus|Pindari]] [[carmen]] [[Olympia (ludi)|Olympicum]] primum hoc modo incipit: ἄριστον μὲν ὕδωρ 'aqua ut est optima'. [[Cicero]] in [[sermo|oratione]] [[Pro Caelio|pro M. Caelio Rufo]] [[Appius Claudius Caecus|A. Claudium Caecum]] personat qui censetur dicere ad [[Clodia (Metelli uxor)|Clodiam]], "Ideo aquam adduxi ut ea tu inceste uterere, ideo viam munivi ut eam tu alienis viris comitata celebrares?" (Cic. Cael. 34). "In aqua scribere" significat mentiri, ut apud [[Gaius Valerius Catullus|Catullum]]:
:Nulli se dicit [[mulier]] mea nubere malle
:quam mihi, non si se [[Iuppiter]] ipse petat.
:Dicit: sed mulier cupido quod dicit amanti
:in [[ventus|vento]] et rapida scribere oportet aqua. (Carm. 70.)

=== Aqua in Bibliis Sacris ===
Aqua in [[Biblia Sacra|Bibliis Sacris]] magni momenti est.
* In [[Liber Ieremiae|libro Ieremiae]] 2:13, [[Deus]] fons aquae vivae nominatur. 
* [[Iesus Christus|Iesus]] [[fabula]]m [[mulier]]is ad fontem stantis narravit: "Omnis qui bibit ex aqua hac, sitiet iterum; qui autem biberit ex aqua, quam ego dabo ei, non sitiet in [[aeternitas|aeternum]]; sed aqua, quam dabo ei, fiet in eo fons aquae salientis in [[vita]]m aeternam" ([[Evangelium secundum Ioannem]] 4:13–14).

== Nomina locorum ==
=== Nomina aquaeductuum ===
E [[vocabulum|vocabulo]] ''aqua'' et nominibus locorum appellationes [[aquae ductus|aquaeductuum]] compositae sunt, inter quas ''[[Aqua Appia]].''

=== Nomia urbium ===
Numerus pluralis ''aquae'' addita appellatione est nomen multarum [[urbs|urbium]], quae ob usum salubrium aquarum [[Imperium Romanum|Romanis antiquis]] acceptae erant. Erant eiusmodi [[aquae]] in [[Italia]], [[Gallia]], [[Germania]], [[Helvetia]], [[Anglia]], [[Africa]]. Ab hodiernis complurium talium urbium nominibus appellationes Latinae adhuc animadverti possunt.

{{NexInt}}
{{div col|3}}
* [[Aqua (molecula)|Aqua]] (molecula)
* [[Aqua agriculturalis]]
* [[Aqua cadens]]
* [[Aqua dulcis]]
* [[Aquae ductus]]
* [[Aquae Urbs Odaiba]]
* [[Aqua marina]]
* [[Aqua medicata]]
* [[Avis aquatica]]
* [[Cataracta]]
* [[Corpus aquae]]
* [[Circulus aquae]]
* [[Dies mundialis aquae]]
* [[Energia hydroelectrica]]
* [[Hydrographia]]
* [[Hygiene]]
* [[Natatio]]
* [[Opes naturae]]
* [[Parodia monoxidi dihydrogenii]]
* [[Sitis]]
* [[Praecipitatio]]
* [[Petaurum natantium]]
* [[Pondus Hydrogenii]]
* [[Puteus]]
* [[Zona habitabilis]]
{{div col end}}

== Notae ==
<references />

== Bibliographia ==
* Altamore, Giuseppe. [[2008]]. ''L'acqua nella storia. Dai Sumeri alla battaglia per l'oro blu.'' Sugarco Edizioni. ISBN 88-7198-547-8
* Debenedetti, P. G., et H. E. Stanley. [[2003]]. Supercooled and Glassy Water. ''Physics Today'' 56(6):40–46. [http://polymer.bu.edu/hes/articles/ds03.pdf Downloadable PDF (1.9 MB)]
* Denny, Mark W. [[1993]]. ''Air and Water: The Biology and Physics of Life's Media.'' Princeton: Princeton University Press. ISBN 0-691-08734-2.
* Franks, F., ed. (1972) [[1982]]. ''Water: A comprehensive treatise. Novi Eboraci: Plenum Press.
* Gleick, P. H., ed. [[1998]]+. ''The World's Water: The Biennial Report on Freshwater Resources.'' Vasingtoniae: Island Press.<!--published every two years, beginning in 1998--> [http://www.worldwater.org/ The World's Water, Island Press]
* Greco, Pietro. [[2004]]. ''Pianeta acqua.'' Franco Muzzio editore. ISBN 88-7413-079-1
* Hillel, Daniel J. [[1991]]. ''Out of the Earth: Civilization and the Life of the Soil.'' Novi Eboraci: Free Press. ISBN 0-02-915060-4
* Höll, Karl, Andreas Grohmann, et alii. [[2002]]. ''Wasser. Nutzung im Kreislauf. Hygiene, Analyse und Bewertung.'' 8. Auflage. Berolini: Walter de Gruyter, Berlin. ISBN 3-11-012931-0.
* Jones, O. A., J. N. Lester, ET N. Voulvoulis. [[2005]]. Pharmaceuticals: a threat to drinking water? ''TRENDS in Biotechnology'' 23 (4): 163.
* [https://web.archive.org/web/20120402161336/http://ucowr.org/updates/index.html Journal of Contemporary Water Resources and Education]
* Maréchal, Yves. [[2007]]. ''The Hydrogen Bond and the Water Molecule: the Physics and Chemistry of Water, Aqueous, and Bio Media.'' Amstelodami et Bostoniae: Elsevier. ISBN 978-0-444-51957-3
* Postel, S. [[1992]]. ''Last Oasis: Facing Water Scarcity.'' Novi Eboraci: W. W. Norton and Company.
* Reisner, M. [[1986]]. ''Cadillac Desert: The American West and Its Disappearing Water.'' Novi Eboraci: Penguin Books.
* Selbmann, Sibylle. [[1995]]. ''Mythos Wasser, Symbolik und Kulturgeschichte.'' Karlsruhe: Badenia Verlag. ISBN 3-7617-0309-0
* Solomon, Steven. [[2010]]. ''Water: The Epic Struggle for Wealth, Power, and Civilization.'' Novi Eboraci: Harper. ISBN 978-0-06-054830-8.
* Tölgyessy, J. [[1993]]. ''Chemistry and Biology of Water, Air, and Soil: Environmental Aspects,'' versio anglica. Amstelodami et Novi Eboraci: Elsevier. ISBN 0-444-98798-3
* United Nations. ''World Water Development Report.'' [http://www.unesco.org/water/wwap/wwdr/ UN World Water Development Report]
* Wennersten, John R. [[2012]]. ''Global Thirst: Water and Society in the 21st Century.'' Atglen Pennsylvaniae: Schiffer Publishing. ISBN 978-0-7643-3973-8
* Winkler, Inga T. [[2012]]. ''The Human Right to Water: Significance, Legal Status, and Implications for Water Allocation.'' Portlandiae Oregoniae: Hart Press. ISBN 978-1-84946-283-9.

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Water|aquam}}
* [http://www.fao.org/nr/water/aquastat/main/index.stm FAO Comprehensive Water Database, AQUASTAT,] www.fao.org
* [https://web.archive.org/web/20090101221540/http://stats.oecd.org/wbos/Index.aspx?DataSetCode=ENV_WAT OECD Water statistics,] stats.oecd.org
* [http://water.worldbank.org/ Portal to The World Bank's strategy, work and associated publications on water resources,] water.worldbank.org
* [http://ga.water.usgs.gov/edu/ US Geological Survey Water for Schools information,] ga.water.usgs.gov
* [https://web.archive.org/web/20130116181835/http://www.worldwater.org/conflict.html The Water Conflict Chronology: Water Conflict Database,] worldwater.org
* [http://www.worldwater.org/ The World's Water Data Page,] www.worldwater.org

{{1000 paginae}}
{{Myrias|Physica}}

[[Categoria:Aqua|!]]
[[Categoria:Composita hydrogenii]]
[[Categoria:Composita oxygenii]]
[[Categoria:Liquida]]
[[Categoria:Potiones]]