Fontem paginae Apsis inspicere

{{disambig2|astronomia|verbum architecturae|Apsis (architectura)}}

[[Fasciculus:Apogee (PSF).png|thumb|Apsides: 1, [[apapsis]]; 2, [[periapsis]]; 3, [[focus]]]]

'''Apsis''' {{victio|apsis|idis|f}} est locus longinquitatis maximae aut minimae [[corpus (physica)|corporis]] ab alterutro ex [[focus (mathematica)|focis]] [[orbita]]e [[ellipsis|ellipticae]] suae. In recentiore [[mechanica caelestis|mechanica caelesti]], hic focus est etiam medius [[vis]] attrahendi, quae maxime est media [[massa]] systematis. In [[historia]], apsides in systematibus geocentricis a media [[Tellus|Terra]] mensae sunt.

Locus proximus adventus (locus ubi corpora duo sunt proxima) ''periapsidem'' vel ''pericentrum'' appellatur, ex verbo [[Graece|Graeco]] ''περὶ'' 'circa'. Locus ultimus adventus ''apoapsidem'', ''apocentrum'', vel ''apapsidem'' appellatur, ex Graeco ''ἀπό'' 'ab'. Verbum ''apapsidis'', quamquam etymologico rectius, est haud quotidianum in Anglice. Linea recta scripta per periapsidem et apapsidem est linea apsidis. Haec est axis maior [[ellipsis]], quae est pars longissima ellipsis.

Verba denominativa sunt ad corpus circumfinitum agnoscendum. Verba quotidianissima sunt ''apogaeum'' et ''perigaeum'', in orbitis circum Terram ([[Graece]]: ''γῆ''), et ''aphelion'' et ''perihelion'', in orbitis circum [[Sol]]em ([[Graece]]: ''ἥλιος''). [[Programma Apollo]] verbis ''apocynthion'' et ''pericynthion'' usum est in orbitis circum [[Luna]]m.<ref>{{cite web | title = Apollo 15 Mission Report | work= Glossary | url= http://history.nasa.gov/alsj/a15/a15mr-f.htm | accessdate = 2010 Iul 17 |language=Anglice}}.</ref>

== Formula ==
[[Fasciculus:Angular Parameters of Elliptical Orbit.png|thumb|250px|[[Parametri orbiti]] [[Iohannes Keplerus|Kepleriani]] : F est periapsis, H est apapsis et linea rubra inter eos est linea apsidis]]

Hae [[formula]]e proprietates periapsis apapsisque orbitae demonstrant:

* Periapsis: velocitas maxima <math> v_\mathrm{per} = \sqrt{ \tfrac{(1+e)\mu}{(1-e)a} } \,</math> apud longinquitatem minimam (periapsis) <math>r_\mathrm{per}=(1-e)a\!\,</math>
* Apapsis: velocitas minima <math> v_\mathrm{ap} = \sqrt{ \tfrac{(1-e)\mu}{(1+e)a} } \,</math> apud longinquitatem maximam (apapsis)<math>r_\mathrm{ap}=(1+e)a\!\,</math>

Et secundum [[Leges Keplerianae|leges Keplerianae motus planetae]] (conservationem [[momenti angularis]]) et conservationem energiae, haec parametri sunt constantes in orbita diserta:
* [[momentum angularis relativum disertum]] <math>h = \sqrt{(1-e^2)\mu a}</math>
* [[energia orbitae diserta]] <math>\epsilon=-\frac{\mu}{2a}</math>

ubi:
* <math>a\!\,</math> est [[axis semimaior]]
* <math>\mu\!\,</math> est [[parametrum gravitationis regularis]]
* <math>e\!\,</math> est [[eccentricitas]], quae est <math>e=\frac{r_\mathrm{ap}-r_\mathrm{per}}{r_\mathrm{ap}+r_\mathrm{per}}=1-\frac{2}{\frac{r_\mathrm{ap}}{r_\mathrm{per}}+1}</math>

Nota: ad convertendum ex [[altitudo|altitudine]] super [[superficies|superficiem]] ad longinquitatem inter [[orbita]]m et corpus primum suum, necesse est [[radius|radium]] corporis centricum addere, et vice versa.

[[Media arithmetica]] duae longinquitatum est longitudo [[axis semimaior]]is <math>a</math>.
[[Media geometrica]] duae longinquitatum est longitudo [[axis semiminor]]is <math>b</math>.

[[Media geometrica]] duae velocitatum est <math>\sqrt{-2\epsilon}</math>, quae est [[velocitas]] congruens [[energia cinetica|energiam cineticam]] quae, cum addatur ad enegiam cineticam extantem apud quemcunque locum orbitae, corpus orbiculantem fugere permittit (et <math>\sqrt{v_\mathrm{per} v_\mathrm{ap}}</math> est [[velocitas fugae]] regionis).

== Onomatologia ==
Verba ''pericentrum'' et ''apocentrum'' interdum videntur, quamquam ''periapsis'' et ''apapsis'' in usu technico praeoptantur.

Sunt verba denominativa varia alibus [[Corpus caeleste|corporibus caelestibus]]. Formae "-gaeum", "-helion", "-astron", et "-galacticon" in litera astronomica maxime inveniuntur, et aliae formae, infra scriptae, interdum inveniunter, quamquam "-saturnium" haud vulgo in quinquaginti annis novissimis. Formam "-gaeum" vulgo (sed male) utuntur pro quacunque planeta, non solum pro Terra. [[Galfridus A. Landry]], physicus, verbis ''peri/apomelasma'' (ex Graeco) anno 1998 usus est antequam ''peri/aponigricon'' (ex Latina) anno 2002 in literis scientialibus apparent.<ref>R. Schodel, T. Ott, R. Genzel, R. Hofmann, M. Lehnert, A. Eckart, N. Mouawad, T. Alexander, M.J. Reid, R. Lenzen, M. Hartung, F. Lacombe, D. Rouan, E. Gendron, G. Rousset, A.-M. Lagrange, W. Brandner, N. Ageorges, C. Lidman, A.F.M. Moorwood, J. Spyromilio, N. Hubin, and K.M. Menten, "Closest Star Seen Orbiting the Supermassive Black Hole at the Centre of the Milky Way," Nature 419, 694-696 (17 October 2002), doi:10.1038/nature01121.</ref>

{| class="wikitable" style="margin-left:auto; margin-right:auto;"
! Corpus !! Locus longinquitatis minimae !! Locus longinquitatis maximae
|-
| Generalis || Periapsis/Pericentrum || Apapsis
|-
| [[Galaxias]] || Perigalacticon || Apogalacticon
|-
| [[Stella]] || Periastron || Apastron
|-
| [[Foramen nigrum]] || Perimelasma/Peribothra/Perinigricon || Apomelasma/Apobothra/Aponigricon
|-
| [[Sol]] || Perihelion || Aphelion
|-
| [[Mercurius (planeta)|Mercurius]] || Perihermion || Apohermion
|-
| [[Venus (planeta)|Venus]] || Pericytherion/Pericytherean/Perikrition || Apocytherion/Apocytherean/Apokrition
|-
| [[Tellus (planeta)|Terra]] || Perigaeum || Apogaeum
|-
| [[Luna (satelles)|Luna]] || Periselene/Pericynthion/Perilune || Aposelene/Apocynthion/Apolune
|-
| [[Mars (planeta)|Mars]] || Periareion || Apoareion
|-
| [[Iuppiter (planeta)|Iuppiter]] || Perizene/Periiove || Apozene/Apoiove
|-
| [[Saturnus (planeta)|Saturnus]] || Perikrone/Perisaturnium || Apokrone/Aposaturnium
|-
| [[Uranus (planeta)|Uranus]] || Periuranion || Apouranion
|-
| [[Neptunus (planeta)|Neptunus]] || Periposeidion || Apoposeidion
|-
| [[Pluto (planetula)|Pluto]] || Perihadion || Apohadion
|}

Cum "peri" et "apo" sint ex Graeco, nonnulli homines in scribendo diligentior<ref>{{cite web| url=http://www.nso.edu/press/glossary.html#apsis| publisher=National Solar Observatory| work= Glossary of Terms| title=Apsis| accessdate=20 Iul 2010|date=21 Feb 2005|language=Anglice}}</ref> considerunt usum Graecae formae pro corpore esse rectiorem, ita formas ut '-zene' pro Iove et '-krone' pro Saturno utuntur. Postulatio autem metuenda verborum variorum sustinendi pro omni corpore quod circumfinire potest in systema solaris (et ultra) est causa maior quoniam verba generalis '-apsis' facta est lex prope universalis.
* Pro Luna, consuetudo est omnes tres formae uti, quamquam haud frequenter. Forma '-cynthion' est, secundum alium, conservata pro corporibus artificialibus, et alium formam '-lune' conservat pro re deducto a Luna et formam '-cynthion' pro re deducto ab alibi. Formam '-cynthion' utuntur in [[Programma Apollo|Programmate Apollo]], secundum decretum a NASA anno 1964.
* Pro Venero, forma '-cytherion' est denominata de adiectivo 'cythereanus'; forma altera '-krition' (a Graeco Κριτίας, nomine vetustiore pro [[Aphrodite]]) considerata est.
* Pro Iove, astronomi formam '-iove' interdum utuntur, sed formam '-zene' numquam, sicut alias formas Graecas puras ('-areion' (Mars), '-hermion' (Mercurius), '-krone' (Saturnus), '-uranion' (Uranus), '-poseidion' (Neptunus) et '-hadion' (Pluto)).

== Perihelion aphelionque Terrae ==
Tempus apsidis orbitae Terrae circum Solarem est optime datum ut tempus spectans ad tempestates, quia illud tempus variationem tempestatum ab orbita contributam decernit; maxime summā radiationis solaris introitae in summam atmosphaeram. Haec machinatio ab orbite annuo [[Declinatio#Sol|declinationis Solaris]] primum duxit, quae ex angulo axis rotationis Terrae spectanto ad planum orbitae efficatur. Nunc perihelion circa 14 dies post [[Bruma]] fit, ita 4 Ianuarii est tempus medium perihelii. Perihelion Ianuarii Terram ad longinquitatem 147,098,074 [[Chiliometrum|km]] (0.98328989 [[Unitas astronomica|UA]]) a Sole ponit et aphelion Iulii ad 152,097,701 [[Chiliometrum|km]] (1.01671033 [[Unitas astronomica|UA]]).

Tempora perihelii apheliique per tempestates progrediuntur, complentes unam orbitem per 22,000 ad 26,000 annos. Haec est una machinatio ducens una ex multa [[orbites Milankovitch]], sed non satis est intervallum ad [[saeculi glaces|saecula glacia]]{{dubsig}} efficiendum, quae prope 100,000 annos quisque fiunt.

Mos vulgus temporum perihelii spectantem ad aequinoctium vernum dies non exprimit, sed ut angulus loci orbiti, qui est [[longitudo periapsidis]]. Orbitā Terrae haec est ''longitudo perihelii'', quae anno 2000 erat 282.895 [[gradus|graduum]].<ref>[https://web.archive.org/web/20121105193107/http://aom.giss.nasa.gov/srorbpar.html NASA.gov]</ref>

Tempora perihelii apheliique adventurorum sunt:<ref name="usno">[https://web.archive.org/web/20140822085933/http://www.usno.navy.mil/USNO/astronomical-applications/data-services/earth-seasons Earth's Seasons: Equinoxes, Solstices, Perihelion, and Aphelion - 2000-2020]&nbsp;—[[U.S. Naval Observatory]], Astronomical Applications Department (accessed 2010-07-06).</ref>

{| class="wikitable"
! rowspan="2" | Annus
! colspan="2" | Perihelion
! colspan="2" | Aphelion
|-
| Dies || Hora<sup class="reference">[[#notea|[A]]]</sup> ([[UTC]])
| Dies || Hora<sup class="reference">[[#notea|[A]]]</sup> ([[UTC]])
|-
! 2007
| 3 Ian || 20:00
| 7 Iul || 00:00
|-
! 2008
| 3 Ian || 00:00
| 4 Iul || 08:00
|-
! 2009
| 4 Ian || 15:00
| 4 Iul || 02:00
|-
! 2010
| 3 Ian || 00:00
| 6 Iul || 12:00
|-
! 2011
| 3 Ian || 19:00
| 4 Iul || 15:00
|-
! 2012
| 5 Ian || 01:00
| 5 Iul || 04:00
|-
! 2013
| 2 Ian || 05:00
| 5 Iul || 15:00
|-
! 2014
| 4 Ian || 12:00
| 4 Iul || 00:00
|-
! 2015
| 4 Ian || 07:00
| 6 Iul || 20:00
|-
! 2016
| 2 Ian || 23:00
| 4 Iul || 16:00
|-
! 2017
| 4 Ian || 14:00
| 3 Iul || 20:00
|-
! 2018
| 3 Ian || 06:00
| 6 Iul || 17:00
|-
! 2019
| 3 Ian || 05:00
| 4 Iul || 22:00
|-
! 2020
| 5 Ian || 08:00
| 4 Iul || 12:00
|}

== Perihelion et aphelion planetae ==
Imagines infra locos perihelii apheliique planetarum interiorum exteriorumque monstrant.

<gallery caption="Loci perihelii apheliique" widths="300px" heights="300px">
Fasciculus:Inner Planet Orbits.jpg|Loci perihelii apheliique [[planetae interiorum|planetarum interiorum]] Systematis Solaris
Fasciculus:Outer Planet Orbits.jpg|Loci perihelii apheliique [[planetae interiorum|planetarum interiorum]] Systematis Solaris
</gallery>

== Notae ==
<references />
{{Myrias|Physica}}

{{NexInt}}
*[[Argumentum periapsidis]]

[[Categoria:Mechanica caelestis]]
[[Categoria:Terra]]